Culemborg

Kerstverlichting Markt Culemborg bij avond gezien.

Terwijl de twee schildhoudende leeuwen de Markt goed in de gaten houden valt de avond in op de Markt in Culemborg. Het grote plein is mooi verlicht met kerstlichtjes en de winkels zijn nog open, als de grijze lucht plaats maakt voor het avondblauw. Binnen een kwartier zal het donker zijn.

Culemborg op een zonnige herfstdag gezien.

Terwijl mijn dagelijkse portie zonlicht al langzaam overging in de warme gloed die de avond aankondigt werd ik overweldigd door de reflectie van de Kuilenburgse Spoorbrug in de Lek. Het water lag stil, kalm en ongemoeid in de voor de rivier ontstane kuil.

Even tijd voor een sinaasappel en het veer ging heen en weer – behoorlijk snel heen en weer eigenlijk – of ik at wat langzaam. De boot voor mijn neus wist in ieder geval zeker dat dit Culemborg is. De bladeren aan de bomen in het kleine parkje rondom korenmolen de Hoop kleuren rood terwijl het water groen als een natuurtapijt achterblijft.

Terug naar Tiel herinnerde ik mij nog de luierende katten in de najaarszon van eerder die middag, de stilte van geen mens maar koe in het landschap, en de jaargetijden die in buien van vervoerende dromen en ruw ontwaken aan mij voorbij schuiven;

de paardenbloemen en hun pluizenbollen zien er uit als kleine diamanten met vertakkingen in het landschap; het is mooi om door het landschap te zweven en de natuur om je heen te beleven.

kuilenburgse-spoorbrug-bouwjaar-1982-ns-trein-dubbeldekker

herfstbeeld-lek-culemborg-veerpont

watertoren-culemborg-ontworpen-door-visser-smit-hanab-1911-rijksstraatweg

molenwal-skyline-culemborg-herfst-zon

culemborg-straatbeeld-het-gezin-gerard-overeem-1968

herfstbomen-gele-bladeren-hollands-landschap

plantsoen-buren-herfstbeeld

luierende-katten-najaarszon

luierende-paardenbloemen-waterdruppels

inktzwam-landschap-groen-gras-zonsondergang

Skyline Culemborg met luchtballon vanuit de trein gezien.

skyline-culemborg-luchtballon

De trein kwam al bijna aan in Culemborg. De ramen van de NS trein waren gelukkig schoon zodat ik mooi de luchtballon nog op de foto kon krijgen, terwijl de kerken er voor zorgde dat Culemborg direct herkenbaar in het beeld stond, deze mooie zomeravond.

De dijk gaat op de schop door Dick Matze gemaakt in Culemborg.

Een opvallend kunstwerk langs de Lek in Culemborg is het beeld “De dijk gaat op de schop”, gemaakt door Dick Matze. Het kunstwerk markeert de afronding van de dijkverzwaringswerkzaamheden. Dankzij het Waterschap Rivierenland (in 2000 heette het nog het polderdistrict Tieler- en Culemborgerwaarden) kon het beeld uitgevoerd worden.

De grote schep, staat symbool voor de grootsheid van de aanpassingen aan het waterlandschap. Het hele gebied is letterlijk “op de schop” gegaan. Vroeger waren het hier gewoon rechte stukken weiland en nu heeft het veel meer de uitstraling van een plek waar de natuur en jaargetijden hun eigen gang gaan.

Naast de grote schop staan een moeder en haar kind die in verhouding tot de schop helemaal niet lijken te kloppen, ze zijn iets kleiner dan je zou verwachten en de paraplu symboliseert de bescherming tegen het water.

Dick Matze, de maker van het beeld was vroeger ingenieur, en toen al bezig voor zijn werk met drinkwater en irrigatie (het kunstmatig bevloeien van land). Toen hij met de vut ging stortte hij zich meer op zijn creatieve kant en begon in steen te beeldhouwen, met onder andere dit werk als resultaat.

De-dijk-gaat-op-de-schop-Culemborg-Dick-Matze-geplaatst-in-2000-opdrachtgever-Waterschap-Rivierenland (1)

De-dijk-gaat-op-de-schop-Culemborg-Dick-Matze-geplaatst-in-2000-opdrachtgever-Waterschap-Rivierenland (2)

Koe op de foto met zijn tong uit de mond in Culemborg.

koe-tong-uit-mond-foto-koeien

Graag wilde ik een foto maken van deze nieuwsgierige koe langs het Brugmanpad in Culemborg, echter toen ik de foto maakte stak ie net zijn tong naar mij uit, om vervolgens even door te glijden met zijn tong de neusgaten in. Bah! Wat een grappenmakers zijn die dieren toch.

Doorgezaagde Bunker 599 langs de Diefdijk in Culemborg.

Aan weerszijden van de A2 langs de Diefdijk in Culemborg staan twee opvallende herinneringen aan de tweede wereldoorlog. Aan de ene kant een doorgezaagde bunker, met de veelzeggende naam: “Bunker 599” en aan andere kant van de A2 een bomkazemat uit 1935.

De bomkazemat is beschilderd met moderne camouflage kleuren en er lopen schapen rondom de bunker. Vanaf de weg is deze bunker minder opvallend als de doorgezaagde bunker 599 aan de andere kant van de A2. Schapenherder Bram van Zanten laat zijn schapen rondom de kazemat grazen. Dit geeft een ietwat vervreemdend effect, deze schapensymboliek rondom de bomkazemat.

Het beheer van de beplanting rondom de kazemat wordt gedaan door vrijwilligers van de Liniewacht – de bunkers en kazematten zelf zijn nog in beheer van de Stichting Militair Erfgoed. De kazemat (naam voor een uit het zicht onttrokken bunker) heeft een dak van maar liefst 150 cm dik beton en werd gebruikt om de rijksweg tussen Den Bosch en Utrecht te beveiligen.

Bunker 599 aan de andere kant van de A2 is een opvallender onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Gespleten in 2010 in opdracht van de Gemeente Culemborg en Dienst landelijk gebied naar ontwerp van RAAAF | Atelier de Lyon en sinds 25 September 2010 te bezichtigen voor passerend publiek.

Het splijten van de doorgezaagde bunker gebeurde met een grote diamantzaag en duurde 4 weken. Aan de binnenkant is zo te zien een soort epoxy aangebracht ter bescherming van het gewapende beton.

Als je door de bunker richting het water wandelt, valt je pas op hoe klein zo’n groepsschuilplaats zou zijn geweest. De bunkers langs de Diefdijk zijn nooit in gevechtshandelingen gebruikt aangezien men in de meidagen van 1940 de focus verplaatste naar de Grebbeberg en men de Hollandse Waterlinie langs de Diefdijk achter de hand hield als tweede noodscenario.

Vanaf de Doorgezaagde bunker kun je via een steiger het water op lopen. Aan het einde van de steiger gaat de rij houten palen door en kan men zien hoe hoog het water zou zijn komen te staan indien men het gebied geïnundeerd zou hebben.

Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (3) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (4) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-gespleten Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (5) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-trap Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (1) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-dubbele-rij-palen-inundatiehoogte (2) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-dubbele-rij-palen-inundatiehoogte (1) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (2) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-Schapenbeheerder-Bram-van-Zanten Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (2) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (1) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (5)

Wasserij van Blokland Zandstraat Culemborg wordt gesloopt.

Vaak als ik op de fiets door de Betuwe in Culemborg aankom valt mij de bouwval aan het begin van de Zandstraat op. Toen ik er afgelopen zaterdag langs kwam zag ik dat de toegangsdeur open stond en ik kon naar binnen kijken. Ik besloot de achterkant van de bouwval ook eens te bekijken en zag een schoorsteen staan wat het mysterie van het oude vervallen pandje nog vergrootte voor mij.

Enig speurwerk via de Regionale Beeldbank leerde mij dat het vroeger een boerderij is geweest die later in gebruik genomen werd als wasserij. Wasserij de Gelderse Bloem, ofwel in de volksmond de wasserij van “Blokland”. In 1887 kwam de familie Blokland overgewaaid uit Vianen naar Culemborg waar zij hun wasserij aan de Zandstraat begonnen.

Toen het slechter ging met vader Blokland namen zijn zonen het over, die er voor zorgen dat het bedrijf flink omhoog getild werd. Er kwam een stoommachine, 3 wasmachines, een grote droogzolder en meer. Het was ook toen in de drukke jaren 30 dat de op de foto kenmerkende schoorsteen gebouwd werd en men 15 man personeel had lopen. Wasgoed werd opgehaald en gebracht, ook bij de gewone man.

In de jaren 60 kochten steeds meer huishoudens zelf een wasmachine en de concurrentie op de markt zorgde er uiteindelijk voor dat het bedrijf failliet ging. Het pand werd verkocht en raakte steeds verder in verval. Al sinds de jaren 70 wordt het pand voor opslag gebruikt maar verder gebeurd er niks mee.

In de loop der tijd is een deel van het pand ingestort en het lijkt wel een spookhuis voor de oude familie Blokland. Binnen de gemeente ontwikkelde zich rond 2010 een heuse soap met betrekking tot het krot.

De eigenaar kreeg in 2011 een dwangsom van 30.000 opgelegd die kon oplopen tot een ton. De dwangsom kwam tot stond doordat er een overduidelijke overtreding plaats vond van de ‘redelijke eisen van welstand’.

In 2013 verkocht de eigenaresse uit Amersfoort het pand aan de ontwikkelaar Sanderse die er door de aannemer Rasing twee prachtige nieuwe woningen wil laten bouwen zodra de bouwval opgeruimd is. Het was overigens eveneens in 2013 dat de bouwval door mensen uit de stad gekozen werd als allerlelijkste plek van Culemborg (vind persoonlijk het braakliggende terrein langs Het Jach waar ouwe meuk in plassen drijft ook niet echt een eyecatcher).

Zo komt er dus een einde aan het “Raadsel van Culemborg”, en tevens het pandje wat mij als passant ook vaak voor raadsels plaatste. Hoewel misschien is het raadsel nog niet geheel en al voorbij; het pandje zou eind 2013 tegen de vlakte gaan en we zijn nu in maart 2016.

wasserij-van-blokland-zandstraat-95-Culemborg-nieuwbouw-woningen

wasserij-van-blokland-culemborg-slooppand-ingestort (1)

wasserij-van-blokland-culemborg-slooppand-ingestort (2)

Schandpaal Raadhuis Culemborg uit 1534.

Enigszins onopvallend kleeft tegen de zijgevel van het Raadhuis in Culemborg een stenen plateau. Dit blijkt een heuse schandpaal te zijn. Geplaatst in 1534 en nog steeds zou men de schandpaal kunnen gebruiken voor mensen die niet al te dik zijn zo te zien, of men moet vroeger de ijzers wel heel strak hebben aangetrokken.

Gedurende lange tijd werd de paal gebruikt, al was het slechts een van de lichte vormen van ‘vermaak’ en terechtstelling die plaats vonden op de Markt in Culemborg. Halverwege de 19e eeuw in 1840 werd voor het laatst iemand opgehangen hier op de Markt. Men deinsde er echter ook niet voor terug om koppen af te hakken of om mensen te radbraken in de kelders van het Raadhuis.

De Schandpaal werd met name gebruikt voor kleine vergrijpen, zoals een baldadig appeltje stelen. In dergelijke gevallen dienden de jongeren een terechtwijzing te krijgen, dus werden ze voor een half uurtje tegen de paal te gezet waarna mensen hun gal konden spuwen of een rot ei tegen de gestrafte konden aan mieteren.

schandpaal-raadhuis-culemborg-gevel-bouwjaar-1534

schandpaal-raadhuis-culemborg-gevel-bouwjaar-1534 (2)

Heilige Barbarakerk Culemborg zonnelamp aan de zijgevel.

zonlicht-lamp-zijgevel-Heilige-Barbarakerk-Culemborg-Markt

De zon zorgde ervoor dat het leek alsof de verlichting al aan was, de mooie oude lamp brandde fel door de zon die achter heen scheen. Dit stukje wandel en fietspad tussen de Markt in Culemborg en de Ridderstraat tegen de zijgevel van de Heilige Barbarakerk voelt heel oud aan, hoewel de kerk pas eind 19e eeuw gebouwd werd. Het is vooral de bedrukte klamme sfeer in die kleine oude tussenstraatjes die de sfeer van een lang geleden versterken.

Sinterklaas logeerhuis in het stadhuis van Culemborg.

sinterklaas-logeerhuis-culemborg-stadhuis-markt

Mooi optrekje heeft Sinterklaas de komende weken in Culemborg. Tot pakjesavond huist de sint in het prachtige stadhuis van Culemborg op de Markt. Het statige rijksmonument dateert uit 1539 en geeft het Markt plein een niet Betuws aanzicht met zijn weidse uitzicht en karakteristieke gebouwen.

Pagina 1 van 212