Culemborg

Culemborg op een zonnige herfstdag gezien.

Geplaatst op zondag 30 oktober 2016

Terwijl mijn dagelijkse portie zonlicht al langzaam overging in de warme gloed die de avond aankondigt werd ik overweldigd door de reflectie van de Kuilenburgse Spoorbrug in de Lek. Het water lag stil, kalm en ongemoeid in de voor de rivier ontstane kuil.

Even tijd voor een sinaasappel en het veer ging heen en weer – behoorlijk snel heen en weer eigenlijk – of ik at wat langzaam. De boot voor mijn neus wist in ieder geval zeker dat dit Culemborg is. De bladeren aan de bomen in het kleine parkje rondom korenmolen de Hoop kleuren rood terwijl het water groen als een natuurtapijt achterblijft.

Terug naar Tiel herinnerde ik mij nog de luierende katten in de najaarszon van eerder die middag, de stilte van geen mens maar koe in het landschap, en de jaargetijden die in buien van vervoerende dromen en ruw ontwaken aan mij voorbij schuiven;

de paardenbloemen en hun pluizenbollen zien er uit als kleine diamanten met vertakkingen in het landschap; het is mooi om door het landschap te zweven en de natuur om je heen te beleven.

kuilenburgse-spoorbrug-bouwjaar-1982-ns-trein-dubbeldekker

herfstbeeld-lek-culemborg-veerpont

watertoren-culemborg-ontworpen-door-visser-smit-hanab-1911-rijksstraatweg

molenwal-skyline-culemborg-herfst-zon

culemborg-straatbeeld-het-gezin-gerard-overeem-1968

herfstbomen-gele-bladeren-hollands-landschap

plantsoen-buren-herfstbeeld

luierende-katten-najaarszon

luierende-paardenbloemen-waterdruppels

inktzwam-landschap-groen-gras-zonsondergang

De dijk gaat op de schop door Dick Matze gemaakt in Culemborg.

Geplaatst op vrijdag 13 mei 2016

Een opvallend kunstwerk langs de Lek in Culemborg is het beeld “De dijk gaat op de schop”, gemaakt door Dick Matze. Het kunstwerk markeert de afronding van de dijkverzwaringswerkzaamheden. Dankzij het Waterschap Rivierenland (in 2000 heette het nog het polderdistrict Tieler- en Culemborgerwaarden) kon het beeld uitgevoerd worden.

De grote schep, staat symbool voor de grootsheid van de aanpassingen aan het waterlandschap. Het hele gebied is letterlijk “op de schop” gegaan. Vroeger waren het hier gewoon rechte stukken weiland en nu heeft het veel meer de uitstraling van een plek waar de natuur en jaargetijden hun eigen gang gaan.

Naast de grote schop staan een moeder en haar kind die in verhouding tot de schop helemaal niet lijken te kloppen, ze zijn iets kleiner dan je zou verwachten en de paraplu symboliseert de bescherming tegen het water.

Dick Matze, de maker van het beeld was vroeger ingenieur, en toen al bezig voor zijn werk met drinkwater en irrigatie (het kunstmatig bevloeien van land). Toen hij met de vut ging stortte hij zich meer op zijn creatieve kant en begon in steen te beeldhouwen, met onder andere dit werk als resultaat.

De-dijk-gaat-op-de-schop-Culemborg-Dick-Matze-geplaatst-in-2000-opdrachtgever-Waterschap-Rivierenland (1)

De-dijk-gaat-op-de-schop-Culemborg-Dick-Matze-geplaatst-in-2000-opdrachtgever-Waterschap-Rivierenland (2)

Doorgezaagde Bunker 599 langs de Diefdijk in Culemborg.

Geplaatst op donderdag 12 mei 2016

Aan weerszijden van de A2 langs de Diefdijk in Culemborg staan twee opvallende herinneringen aan de tweede wereldoorlog. Aan de ene kant een doorgezaagde bunker, met de veelzeggende naam: “Bunker 599” en aan andere kant van de A2 een bomkazemat uit 1935.

De bomkazemat is beschilderd met moderne camouflage kleuren en er lopen schapen rondom de bunker. Vanaf de weg is deze bunker minder opvallend als de doorgezaagde bunker 599 aan de andere kant van de A2. Schapenherder Bram van Zanten laat zijn schapen rondom de kazemat grazen. Dit geeft een ietwat vervreemdend effect, deze schapensymboliek rondom de bomkazemat.

Het beheer van de beplanting rondom de kazemat wordt gedaan door vrijwilligers van de Liniewacht – de bunkers en kazematten zelf zijn nog in beheer van de Stichting Militair Erfgoed. De kazemat (naam voor een uit het zicht onttrokken bunker) heeft een dak van maar liefst 150 cm dik beton en werd gebruikt om de rijksweg tussen Den Bosch en Utrecht te beveiligen.

Bunker 599 aan de andere kant van de A2 is een opvallender onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Gespleten in 2010 in opdracht van de Gemeente Culemborg en Dienst landelijk gebied naar ontwerp van RAAAF | Atelier de Lyon en sinds 25 September 2010 te bezichtigen voor passerend publiek.

Het splijten van de doorgezaagde bunker gebeurde met een grote diamantzaag en duurde 4 weken. Aan de binnenkant is zo te zien een soort epoxy aangebracht ter bescherming van het gewapende beton.

Als je door de bunker richting het water wandelt, valt je pas op hoe klein zo’n groepsschuilplaats zou zijn geweest. De bunkers langs de Diefdijk zijn nooit in gevechtshandelingen gebruikt aangezien men in de meidagen van 1940 de focus verplaatste naar de Grebbeberg en men de Hollandse Waterlinie langs de Diefdijk achter de hand hield als tweede noodscenario.

Vanaf de Doorgezaagde bunker kun je via een steiger het water op lopen. Aan het einde van de steiger gaat de rij houten palen door en kan men zien hoe hoog het water zou zijn komen te staan indien men het gebied geïnundeerd zou hebben.

Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (3) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (4) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-gespleten Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (5) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-trap Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (1) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-dubbele-rij-palen-inundatiehoogte (2) Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon-dubbele-rij-palen-inundatiehoogte (1) Gespleten-Bunker-599-Diefdijk-Culemborg-RAAF-Atelier-de-Lyon (2) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-Schapenbeheerder-Bram-van-Zanten Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (2) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (1) Kanonkazemat-Diefdijk-Zuid-bouwjaar-1935 (5)

Wasserij van Blokland Zandstraat Culemborg wordt gesloopt.

Geplaatst op maandag 14 maart 2016

Vaak als ik op de fiets door de Betuwe in Culemborg aankom valt mij de bouwval aan het begin van de Zandstraat op. Toen ik er afgelopen zaterdag langs kwam zag ik dat de toegangsdeur open stond en ik kon naar binnen kijken. Ik besloot de achterkant van de bouwval ook eens te bekijken en zag een schoorsteen staan wat het mysterie van het oude vervallen pandje nog vergrootte voor mij.

Enig speurwerk via de Regionale Beeldbank leerde mij dat het vroeger een boerderij is geweest die later in gebruik genomen werd als wasserij. Wasserij de Gelderse Bloem, ofwel in de volksmond de wasserij van “Blokland”. In 1887 kwam de familie Blokland overgewaaid uit Vianen naar Culemborg waar zij hun wasserij aan de Zandstraat begonnen.

Toen het slechter ging met vader Blokland namen zijn zonen het over, die er voor zorgen dat het bedrijf flink omhoog getild werd. Er kwam een stoommachine, 3 wasmachines, een grote droogzolder en meer. Het was ook toen in de drukke jaren 30 dat de op de foto kenmerkende schoorsteen gebouwd werd en men 15 man personeel had lopen. Wasgoed werd opgehaald en gebracht, ook bij de gewone man.

In de jaren 60 kochten steeds meer huishoudens zelf een wasmachine en de concurrentie op de markt zorgde er uiteindelijk voor dat het bedrijf failliet ging. Het pand werd verkocht en raakte steeds verder in verval. Al sinds de jaren 70 wordt het pand voor opslag gebruikt maar verder gebeurd er niks mee.

In de loop der tijd is een deel van het pand ingestort en het lijkt wel een spookhuis voor de oude familie Blokland. Binnen de gemeente ontwikkelde zich rond 2010 een heuse soap met betrekking tot het krot.

De eigenaar kreeg in 2011 een dwangsom van 30.000 opgelegd die kon oplopen tot een ton. De dwangsom kwam tot stond doordat er een overduidelijke overtreding plaats vond van de ‘redelijke eisen van welstand’.

In 2013 verkocht de eigenaresse uit Amersfoort het pand aan de ontwikkelaar Sanderse die er door de aannemer Rasing twee prachtige nieuwe woningen wil laten bouwen zodra de bouwval opgeruimd is. Het was overigens eveneens in 2013 dat de bouwval door mensen uit de stad gekozen werd als allerlelijkste plek van Culemborg (vind persoonlijk het braakliggende terrein langs Het Jach waar ouwe meuk in plassen drijft ook niet echt een eyecatcher).

Zo komt er dus een einde aan het “Raadsel van Culemborg”, en tevens het pandje wat mij als passant ook vaak voor raadsels plaatste. Hoewel misschien is het raadsel nog niet geheel en al voorbij; het pandje zou eind 2013 tegen de vlakte gaan en we zijn nu in maart 2016.

wasserij-van-blokland-zandstraat-95-Culemborg-nieuwbouw-woningen

wasserij-van-blokland-culemborg-slooppand-ingestort (1)

wasserij-van-blokland-culemborg-slooppand-ingestort (2)

Schandpaal Raadhuis Culemborg uit 1534.

Geplaatst op zondag 13 maart 2016

Enigszins onopvallend kleeft tegen de zijgevel van het Raadhuis in Culemborg een stenen plateau. Dit blijkt een heuse schandpaal te zijn. Geplaatst in 1534 en nog steeds zou men de schandpaal kunnen gebruiken voor mensen die niet al te dik zijn zo te zien, of men moet vroeger de ijzers wel heel strak hebben aangetrokken.

Gedurende lange tijd werd de paal gebruikt, al was het slechts een van de lichte vormen van ‘vermaak’ en terechtstelling die plaats vonden op de Markt in Culemborg. Halverwege de 19e eeuw in 1840 werd voor het laatst iemand opgehangen hier op de Markt. Men deinsde er echter ook niet voor terug om koppen af te hakken of om mensen te radbraken in de kelders van het Raadhuis.

De Schandpaal werd met name gebruikt voor kleine vergrijpen, zoals een baldadig appeltje stelen. In dergelijke gevallen dienden de jongeren een terechtwijzing te krijgen, dus werden ze voor een half uurtje tegen de paal te gezet waarna mensen hun gal konden spuwen of een rot ei tegen de gestrafte konden aan mieteren.

schandpaal-raadhuis-culemborg-gevel-bouwjaar-1534

schandpaal-raadhuis-culemborg-gevel-bouwjaar-1534 (2)

Heilige Barbarakerk Culemborg zonnelamp aan de zijgevel.

Geplaatst op zondag 13 maart 2016

zonlicht-lamp-zijgevel-Heilige-Barbarakerk-Culemborg-Markt

De zon zorgde ervoor dat het leek alsof de verlichting al aan was, de mooie oude lamp brandde fel door de zon die achter heen scheen. Dit stukje wandel en fietspad tussen de Markt in Culemborg en de Ridderstraat tegen de zijgevel van de Heilige Barbarakerk voelt heel oud aan, hoewel de kerk pas eind 19e eeuw gebouwd werd. Het is vooral de bedrukte klamme sfeer in die kleine oude tussenstraatjes die de sfeer van een lang geleden versterken.

Kuilenburgse spoorbrug over de Lek te Culemborg.

Geplaatst op maandag 23 november 2015

Kuilenburgse-spoorbrug-Culemborg-lek-trein-ns

Terwijl de zon de lucht oranjegeel kleurt om binnen een uur over te gaan in de avond passeert een NS trein over de Kuilenburgse spoorbrug met zijn karakteristieke ronde boog, en er kwam toevallig ook nog een vrachtschip voorbij over de Lek. Hoewel toevallig…heb een kwartier staan wachten.

De oorspronkelijke Kuilenburgse spoorbrug werd halverwege de 19e eeuw gebouwd en was destijds een klein wonder door zijn lange overspanning van 157 meter zonder pilaren! Deze brug bleef in de 2e wereldoorlog behouden doordat de Duitsers de brug gebruikten om via een provisorisch uitgevoerde weg van houten planken gemotoriseerd vervoer over de brug mogelijk te maken. De oude brug werd pas in 1983 gesloopt na meer dan 100 jaar in gebruik geweest te zijn en vervangen door de huidige brug, die hier boven op de foto staat.

Koeien langs de Lek in Culemborg bij zomer.

Geplaatst op zondag 19 juli 2015

lek-culemborg-zomer-dag

 

De koeien langs de Lek vermaakten zich prima bij het water, terwijl op de achtergrond een schip voorbij kwam. De Lek bij Culemborg ter hoogte van Werk aan het Spoel is een hele fijne plek om te wandelen en te zwemmen. De stroming is een stuk rustiger dan de Waal bij ons in Tiel.