tussen Kubus en Bol

Twee verschillende zienswijzen met betrekking tot menselijkheid en menselijke verbinding. Zowel de kubuswoningen naast de Blaak in Rotterdam als de bolwoningen in Den Bosch werden in 1984 opgeleverd.

Piet Blom, geometrisch – als voorvechter van het structuralisme werd zijn huizenplan een geregisseerd bos van kubussen.

Dries Kreijkamp bedacht de bolwoningen in Den Bosch, vanuit een geloof in de ronde vormen.

We leven op een bol, we komen uit een bol – dus waarom er dan niet in leven?

Over de 2 architecten:

Piet Blom: De Architect van het Stedelijk Bos

Piet Blom was een Nederlandse architect die wereldberoemd werd door zijn vernieuwende en speelse benadering van wonen.

Hij werd geboren in 1934 in Amsterdam en studeerde aan de Academie van Bouwkunst, waar hij in 1962 de prestigieuze Prix de Rome won.

Tijdens zijn studie kreeg hij les van invloedrijke figuren zoals Aldo van Eyck, die een cruciale rol speelde in zijn vorming als structuralist.

Blom ontwikkelde hierdoor al vroeg de overtuiging dat architectuur een sociale kunstvorm is, bedoeld om gemeenschappen te bouwen in plaats van slechts functionele blokken.

Zijn ideeën braken radicaal met de traditionele naoorlogse bouwstijl van rijtjeshuizen en monotone flats.

Blom zag een stad liever als een “dorp”, een plek waar bewoners elkaar organisch kunnen ontmoeten en de menselijke maat centraal staat.

Een belangrijk vroeg succes van deze visie was de “Kasbah” in Hengelo (1973), waar hij voor het eerst op grote schaal woningen op palen realiseerde om de ruimte eronder open te stellen voor de buurt.

Dit experiment vormde de opmaat naar zijn meest iconische werk: de kubuswoningen.

Het concept begon eind jaren zestig met proefwoningen in Helmond, maar bereikte zijn hoogtepunt in Rotterdam bij de Overblaak.

Hij noemde dit project “Het Blaakse Bos”, waarbij elke gekantelde kubus een boom voorstelt en het complex als geheel een dichtbegroeid stedelijk bos vormt.

De woningen rusten op zeshoekige kolommen, waardoor er op de begane grond een wandelpromenade ontstond voor voetgangers en publieke functies.

Binnenin zijn de kubussen verdeeld in drie lagen: het “straathuis” (wonen), het “hemelhuis” (slapen) en het “loofhutje” (de glazen top met panoramisch uitzicht).

Hoewel de schuine wanden en ongebruikelijke hoeken een uitdaging vormen voor het interieur, blijven ze een krachtig symbool van hoe architectuur kan verbinden en inspireren.

Enkele van zijn bekende ontwerpen:

1. De Kasbah (Hengelo)

Dit complex uit 1973 is misschien wel het puurste voorbeeld van Bloms vroege structuralisme. De woningen staan op hoge kolommen, waardoor eronder een enorme openbare ruimte ontstond voor markten, ontmoetingen en spelen. Het was zijn eerste grootschalige poging om een “stad in een gebouw” te maken.

2. De Paalwoningen en Het Speelhuis (Helmond)

Voordat Rotterdam aan de beurt was, experimenteerde Blom in Helmond met zijn eerste drie kubuswoningen (1974-1975). Later breidde hij dit uit tot een groter complex rondom theater ‘t Speelhuis. Hoewel het theater helaas door brand is verwoest, staan de karakteristieke woningen er nog steeds.

3. Het Blaakse Bos (Rotterdam)

Dit is zijn absolute meesterwerk uit 1984 bij station Blaak. Naast de beroemde 38 kubussen vind je hier ook de “Potlood” (de zeshoekige woontoren). Vergeet niet om de Kijk-Kubus te bezoeken; dit is een museumwoning die speciaal is ingericht zodat je kunt ervaren hoe het is om tussen die schuine wanden te leven.

4. De Gesloten Stad (Amersfoort)

In de wijk Kattenbroek ontwierp Blom in de jaren negentig een opvallend complex dat “De Gesloten Stad” wordt genoemd. Hier zie je een andere kant van zijn werk: een cirkelvormig ontwerp met een sterke nadruk op geborgenheid en een centrale binnenplaats, wederom gericht op het versterken van het groepsgevoel.

Dries Kreijkamp: Architect van het huis als Aarde.

Dries Kreijkamp was een Nederlandse kunstenaar en ontwerper die wereldwijd bekend werd door zijn futuristische Bolwoningen.

Hij werd geboren in 1937 en benaderde architectuur niet als een technisch vak, maar als een sculpturale uitdaging om de ideale leefomgeving te creëren.

Kreijkamp was gefascineerd door de bolvorm, die hij zag als de meest perfecte en efficiënte vorm in de natuur; denk aan zaden, eicellen of planeten.

Volgens zijn filosofie was de rechthoekige woning een onnatuurlijk construct en bood de bol een optimale verdeling van krachten en materialen.

In 1984 werd zijn droom werkelijkheid in de Bossche wijk Maaspoort, waar een complex van 50 spierwitte bolwoningen werd gerealiseerd.

Elke bol rust op een cilindervormige “stam” van beton, waarin de entree en de berging zijn ondergebracht.

De eigenlijke bol, met een diameter van 5,5 meter, is opgebouwd uit glasvezelversterkt beton en voorzien van karakteristieke ronde patrijspoorten.

Binnenin is de ruimte verrassend ingedeeld: de badkamer en slaapkamer bevinden zich beneden, terwijl de woonkamer en keuken bovenin de bol liggen voor optimaal licht en uitzicht.

Hoewel het project technisch complex was en de inrichting voor bewoners soms een puzzel is, blijven de Bolwoningen een uniek monument van durf.

Ze staan symbool voor een tijdperk waarin architecten de vrijheid kregen om radicaal anders naar de toekomst van het wonen te kijken.